Data 3 janar 2026 do të mbetet gjatë në memorien e historisë moderne si dita kur rendi botëror u lëkund në themelet e tij. Sulmi rrufe i forcave amerikane mbi Karakas, neutralizimi i ushtrisë venezueliane dhe dërgimi i Nicolás Maduros drejt SHBA-së, nuk është thjesht një ndryshim regjimi në një shtet të Amerikës Latine. Ky është fillimi i një riorganizimi total të hartës energjetike botërore.
Me hapjen e bursave globale të hënën, më 5 janar, sytë e mbarë botës – përfshirë edhe konsumatorët në vendet tona – janë drejtuar nga tabelat e çmimeve. Pyetja që qëndron mbi kokën e të gjithëve është: A do të kemi një rritje të çmimeve të energjisë në bursa, apo ky është fillimi i fundit të epokës së naftës së shtrenjtë?
5 Janari: Paniku i parë dhe “Ethet” e Bursës
Tradicionalisht, tregjet financiare e urrejnë pasigurinë. Edhe pse sulmi ka qenë i suksesshëm nga pikëpamja ushtarake, fakti që Venezuela zotëron rezervat më të mëdha të provuara të naftës në botë (mbi 300 miliardë fuçi), e bën çdo lëvizje atje të ndjeshme.
Të hënën, më 5 janar, pritet që çmimi i naftës bruto (Brent dhe WTI) të pësojë një rritje të menjëhershme spekulative. Analistët parashikojnë një “kërcim” prej $5 deri në $10 për fuçi brenda orëve të para të tregtimit. Kjo nuk ndodh sepse mungon nafta fizike, por sepse tregtarët frikësohen nga sabotimet e mundshme të infrastrukturës energjetike në Venezuelë dhe nga reagimi ushtarak i mundshëm i aleatëve të Maduros, si Irani apo Rusia.
Ballkani në “Rrethin e Zjarrtë”: Pse do të shtrenjtohet nafta në pikat tona?
Për qytetarët e Ballkanit, kjo ngjarje gjeopolitike nuk është thjesht një lajm i largët ndërkombëtar. Tregu i karburanteve në Shqipëri, Kosovë dhe rajon është tejet i ndjeshëm ndaj bursës Platts të Mesdheut.
Meqenëse Shqipëria dhe Kosova nuk kanë rezerva strategjike afatgjata për të mbrojtur konsumatorin, rritja e çmimit në bursat globale të datës 5 janar do të reflektohet në tabelat e pikave të karburantit brenda 48 orëve. Nëse bursa shënon rritje, pritet që litri i naftës në rajon të rritet me rreth 5-12 lekë (ose 0.05 – 0.10 cent) që në javën e parë të janarit. Ky shtrenjtim do të ketë një efekt zinxhir në produktet e shportës, duke rritur kostot e transportit dhe prodhimit, pikërisht në një kohë kur ekonomitë tona po luftojnë me inflacionin e mbetur nga vitet e kaluara.
Lufta e Ftohtë 2.0: SHBA vs. Kina në Caracas
Përtej çmimit të sotëm, kjo ngjarje është një goditje ballore ndaj interesave të Kinës. Pekini ka investuar mbi 60 miliardë dollarë në Venezuelë, duke shpresuar ta kthejë atë në stacionin e tij kryesor të furnizimit në Perëndim.
Më 5 janar, bota nuk do të vëzhgojë vetëm çmimin e naftës, por edhe reagimin e Pekinit. Nëse Kina vendos të bllokojë tregtinë apo të kundërpërgjigjet me sanksione ndaj kompanive amerikane, ne mund të hyni në një luftë të re tregtare që do të destabilizonte ekonominë globale më shumë se çdo konflikt ushtarak. Për Pekinin, humbja e Venezuelës është humbja e “bastionit” energjetik kundër dollarit.
Fituesit dhe Humbësit: Kush do të qeshë fundit?
Në këtë lojë shahu globale, ndarja është e qartë:
-
Shtetet e Bashkuara: Duke kontrolluar Karakas-in, Uashingtoni rimerr timonin e energjisë globale. Synimi është i qartë: të përmbytet tregu me naftë venezueliane për të ulur çmimin global nën $60 për fuçi, duke gjunjëzuar kështu ekonominë e luftës së Rusisë dhe ndikimin e OPEC-ut.
-
Bashkimi Evropian: Për Brukselin, ky është një lajm i mirë në afatmesëm. Kompanitë si Repsol (Spanjë) dhe ENI (Itali) do të kenë qasje të pakufizuar në rezervat gjigante, duke reduktuar përfundimisht varësinë nga Lindja e Mesme dhe Rusia.
-
Rusia dhe Irani: Këto janë humbësit e mëdhenj. Çdo fuçi nafte shtesë që del nga Venezuela në tregun e lirë është një goditje direkte për buxhetet e tyre. Ata do të bëjnë gjithçka për të destabilizuar procesin e tranzicionit në Venezuelë.
Drita në fund të tunelit: Perspektiva pas 6 muajsh
Nëse situata në Venezuelë stabilizohet dhe kompanitë amerikane nisin investimet masive për të modernizuar puset e vjetruara, viti 2026 mund të shënojë fundin e naftës së shtrenjtë.
Nëse sot, më 5 janar, flasim për rritje çmimesh nga paniku, pas gjashtë muajsh mund të flasim për një rënie drastike. Një Venezuelë që prodhon me kapacitet të plotë mund të detyrojë çmimin e naftës në pikat tona të karburantit të zbresë në nivele që nuk i kemi parë prej një dekade.
Përfundim: Një e hënë në ankth
Data 5 janar 2026 nuk do të jetë thjesht një ditë e zakonshme pune. Për pronarin e një biznesi të vogël në Prizren, për fermerin në Lushnje apo për transportuesin në Tetovë, ajo që ndodhi në Karakas më 3 janar është përcaktuese për mirëqenien e tyre.
Bota po ndryshon dhe nafta po përdoret sërish si arma më e fuqishme gjeopolitike. Mbetet të shihet nëse kjo “ndërhyrje kirurgjikale” amerikane do të sjellë stabilitet, apo do të hapë një kuti të re të Pandorës në tregjet globale. Një gjë është e sigurt: më 5 janar, kur të hapni televizorin apo telefonin për të parë bursat, do të jeni dëshmitarë të rishkrimit të historisë ekonomike./lajmishqip.net