Uashingtoni dhe mbështetja e tij jetike për shtetin e Kosovës përbëjnë një fakt të pamohueshëm historik. Shteti i Kosovës, me territorin e tij prej pak më shumë se dhjetë mijë kilometrash katrorë, ka pasur që nga fillesat e veta partner kryesor ekzistencial toc me Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Çlirimi, shpallja e pavarësisë, njohja ndërkombëtare, mbi 100 pranime bilaterale, anëtarësimet në organizata botërore, ngritja e ushtrisë dhe garancitë e sigurisë për gati tri dekada e mbajnë të vulosur kontributin e Uashingtonit. Prania ushtarake amerikane mbetet mekanizmi më fuqishëm parandalues ndaj çfarëdo pretendimi apo inkursioni nga ana e Serbisë, siç u dëshmua qartazi në ngjarjet e fundshtatorit të vitit 2023.
Sidoqoftë, ndonëse siguria kombëtare mbetet e lidhur ngushtë me ShBA-në, pushteti i Lëvizjes Vetëvendosje përgjatë gjashtë viteve nuk i ka mirëmbajtur marrëdhëniet në nivelin e pritur me Uashingtonin. Në një periudhë prej më shumë se një viti e gjysmë pa një ambasador të ri amerikan, ish-ambasadori Jeffrey Hovenier ka realizuar gjashtë apo shtatë paraqitje publike që nga fundi i dhjetorit 2024. Në deklaratën e tij të fundit ai u ndal te çështja e gazit, ku mesazhi i tij i drejtpërdrejtë për Albin Kurtin ishte që të përgjigjet pozitivisht ndaj administratës Trump sa i përket infrastrukturës së gazsjellësit dhe gazit LNG amerikan. Kjo situatë zhvillohet në kuadër të pezullimit të Dialogut Strategjik, vendim ky i lidhur “tërësisht me veprimet e Qeverisë së Albin Kurtit”, përderisa i njëjti proces tashmë u hap zyrtarisht me Serbinë.
Administrata Trump, sipas përcaktimit të Hovenier-it, “nuk gëzon vëmendje të pafundme”. Muaj më parë ai kishte alarmuar se raportet dypalëshe Kosovë–ShBA “kanë pësuar goditje reale”. Në një intervistë për Radion Evropa e Lirë, më 17 korrik 2026, Hovenier i riktheu në vëmendje thirrjet për përfshirjen e Kosovës në projektet strategjike amerikane të gazit. Ai dha vërejtjen se vendi rrezikon të humbë edhe më tej besueshmërinë te Uashingtoni nëse Kosova dështon të veprojë me kohë. “A do ta humbë Kosova besimin nëse dështon të veprojë?” u pyet ai direkt.
“Mendoj se po,” u përgjigj pa ezuar Hovenier. Ai nënvizoi faktin se i gjithë rajoni i ka kthyer përgjigje pozitive nismës amerikane, me përjashtim të Kosovës, gjë që sipas tij “është e vështirë të kuptohet”.
“Të gjithë fqinjët e Kosovës tashmë janë bërë pjesë e një mirëkuptimi dypalësh me Shtetet e Bashkuara që përfshin gazin LNG amerikan,” deklaroi Hovenier. Ai shtoi se sinjalet politike nga Uashingtoni “janë po ashtu mjaft të qarta”, megjithëse vetë nuk zotëron ekspertizë të drejtpërdrejtë në fushën e energjetikës. “Këshilla ime për të, po të isha ende në atë detyrë, do të ishte: përfundoje procesin tënd të të menduarit dhe kthehu me ide konkrete,” u shpreh ai lidhur me Kurtin. Hovenier nënvizoi po ashtu se “vëmendja e Uashingtonit nuk është e pafundme dhe ata po presin një përgjigje pozitive” nga pala e Kosovës. Pas publikimit të kësaj interviste, Departamenti i Shtetit reagoi sërish lidhur me pezullimin e Dialogut Strategjik me Kosovën. Zyrtarët amerikanë pohuan se mbeten të përkushtuar për nisjen e këtij dialogu, mirëpo kjo mbetet e kushtëzuar nga plotësimi i rrethanave të favorshme. “Presim me padurim të zhvillojmë një Dialog Strategjik me Kosovën sapo të krijohen kushtet e duhura,” deklaroi Departamenti i Shtetit, duke potencuar zotimet ndaj serbëve të Kosovës. Një muaj më parë, në një prononcim për median serbe “Kosovo-Online”, Hovenier kishte ritheksuar se raportet Kosovë–ShBA “kanë pësuar një goditje reale”. Ai shtoi gjithashtu se “Qeveria e re duhet të veprojë me shpejtësi dhe vendosmëri për të rindërtuar besimin e humbur”. Kur kishte njoftuar ngrirjen e Dialogut Strategjik, Departamenti amerikan i Shtetit i pati deklaruar Nacionales se ky vendim është “tërësisht i bazuar në veprimet e qeverisë kujdestare të Kosovës”. Ai hodhi poshtë çdo pretendim se ky vendim lidhej me Serbinë apo me faktorë të tjerë të jashtëm.
Sipas zëdhënësit zyrtar, shqetësimet serioze i janë transmetuar drejtpërdrejt Kryeministrit Albin Kurti, dhe qëndrimi amerikan është bërë “terësisht i qartë”. Uashingtoni nërmori të sqarojë se mbetet partner strategjik i Kosovës, por kërkon shmangien e hapave destabilizues dhe angazhim të sinqertë për stabilitetin e rajonit. Kjo deklaratë pasoi pohimet e Kurtit gjatë një vizite në SHBA, ku ai deklaroi se Dialogu ishte pezulluar sepse Kosova këmbëngulte në sundimin e ligjit dhe shtrirjen e sovranitetit në veri. Kryeministri pati shtuar se Uashingtoni synonte ta mbante Serbinë të orientuar larg ndikimit rus. “Sinqerisht kjo s’duhet të jetë problemi im,” pati deklaruar Kurti, duke theksuar se mbron ekskluzivisht interesat e Kosovës. Departamenti i Shtetit e hodhi poshtë këtë interpretim, duke e ndërlidhur pezullimin ekskluzivisht me vendimet e qeverisë në detyrë. /lajmishqip.net