Kur flasim për teknologjinë moderne, mjekësinë e avancuar apo udhëtimet në hapësirë, shpesh harrojmë se rrënjët e këtyre arritjeve gjenden thellë në Mesjetë. Historianë të shquar, si George Sarton, kanë vlerësuar se arritjet shkencore të botës islame gjatë shekujve VIII deri në XIV ishin themeli mbi të cilin u ndërtua më vonë e gjithë shkenca evropiane.
Kjo periudhë, e njohur si “Epoka e Artë e Islamit”, e transformoi dijen në një motor të fuqishëm zhvillimi. Qendra të mëdha studimi, si “Shtëpia e Urtësisë” (House of Wisdom) në Bagdad, u bënë vatra ku u përkthyen, u studiuan dhe u zhvilluan njohuritë më të rëndësishme të botës së asaj kohe. Shkencëtarët muslimanë nuk u mjaftuan vetëm me ruajtjen e trashëgimisë së vjetër greke apo indiane, por krijuan fusha krejtësisht të reja të dijes.
Emra si Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi, i cili vendosi bazat e algjebrës dhe nga emri i të cilit rrjedh termi “algoritëm”, janë jetikë për botën e sotme digjitale. Pa këto parime matematike, kompjuterët modernë nuk do të ekzistonin. Po ashtu, Ibn Sina (Avicenna) me veprën e tij “Kanuni i Mjekësisë” udhëhoqi universitetet evropiane për më shumë se gjashtë shekuj, ndërsa Ibn al-Haytham njihet si babai i optikës moderne për zhvillimin e metodës eksperimentale.
Për shoqërinë tonë në Kosovë, ku tradita dhe dëshira për dije bashkëjetojnë, është frymëzuese të shohësh se si ky kërkim i dijes buronte nga një detyrim i lartë shpirtëror. Duke u bazuar në parimet se kërkimi i dijes është obligim, dijetarët e asaj kohe arritën të llogaritnin rrezen e Tokës (Al-Biruni) dhe të shpiknin qindra instrumente kirurgjikale (Al-Zahrawi) që përdoren edhe sot. Historia dëshmon qartë: kur qytetërimet lidhen fort me shkencën dhe dijen, ato udhëheqin botën drejt përparimit.
