Kuvendi i Kosovës ka miratuar në parim Projektligjin nr. 11/L-001 për ndryshimin dhe plotësimin e Ligjit për Dhomat e Specializuara dhe Zyrën e Prokurorit të Specializuar. Nisma, e votuar më 5 tetor, synon të ndryshojë ndjeshëm mënyrën se si përcaktohen juridiksioni, kompetencat dhe trajtimi i rasteve që aktualisht zhvillohen në Hagë.
Sipas projektligjit, juridiksioni i Dhomave të Specializuara do të ngushtohej duke u lidhur më drejtpërdrejt me pretendimet e Raportit të Këshillit të Evropës, ndërsa një pjesë e rasteve që do të mbeteshin jashtë kësaj fushe do të kalonin te institucionet e drejtësisë në Kosovë. Parashikohen gjithashtu ndryshime lidhur me dënimet dhe mënyrën e vuajtjes së tyre.
Megjithatë, çështja kryesore nuk është vetëm përmbajtja politike e nismës, por zbatueshmëria e saj juridike. Dhomat e Specializuara nuk janë krijuar vetëm me ligj të zakonshëm. Ato mbështeten drejtpërdrejt në nenin 162 të Kushtetutës, të miratuar përmes Amendamentit nr. 24. Ky nen përcakton organizimin dhe juridiksionin e tyre, kompetencën e Dhomës së Specializuar të Gjykatës Kushtetuese, si dhe mundësinë e funksionimit dhe vuajtjes së dënimeve jashtë Kosovës.
Pikërisht këtu shfaqet dilema themelore. Kushtetuta është akti më i lartë juridik dhe çdo ligj duhet të jetë në përputhje me të. Nëse ndryshimet kufizojnë kompetenca që burojnë drejtpërdrejt nga neni 162, projektligji mund të përballet me kontroll serioz kushtetues.
Një pengesë tjetër lidhet me marrëveshjet ndërkombëtare mbi të cilat është ndërtuar funksionimi i Dhomave. Kushtetuta përcakton se marrëveshjet ndërkombëtare të ratifikuara kanë epërsi ndaj ligjeve të zakonshme. Për këtë arsye, transferimi i të paraburgosurve, dosjeve apo provave nga Holanda nuk mund të realizohet thjesht me një ligj të aprovuar nga Kuvendi.
Projektligji mund të ketë peshë të madhe politike, por efekti i tij praktik mbetet i pasigurt. Sfida vendimtare do të jetë nëse ndryshimet mund t’i qëndrojnë kontrollit kushtetues dhe detyrimeve ndërkombëtare të Kosovës.
