Një laborator kërkimor i inteligjencës artificiale në Kaliforni ka njoftuar se, për herë të parë, një pacient është trajtuar me viruse të projektuara me ndihmën e inteligjencës artificiale (AI). Kjo teknologji mund të hapë mundësi të reja në luftën kundër baktereve rezistente ndaj antibiotikëve, të njohura si superbaktere, ka raportuar gazeta britanike The Independent.
Kompania amerikane “Radical Numerics” e ka bërë publik këtë zhvillim më 20 tetor 2026. Megjithatë, pretendimi për përdorimin e parë klinik të viruseve të projektuara nga AI ende nuk është konfirmuar përmes një studimi shkencor të shqyrtuar nga ekspertë të pavarur.
Nëse konfirmohet, ky rast mund të përbëjë përdorimin e parë te një pacient të bakteriofagëve të projektuar me modelin e inteligjencës artificiale Omnii-1, të zhvilluar nga kompania.
Bakteriofagët janë viruse që infektojnë baktere të caktuara dhe mund t’i shkatërrojnë ato. Përdorimi i tyre po shqyrtohet si një alternativë për trajtimin e infeksioneve që nuk reagojnë ndaj antibiotikëve. Sipas vlerësimeve shkencore të cituara në raportim, rezistenca ndaj antibiotikëve mund të lidhet me afro 40 milionë vdekje gjatë dekadave të ardhshme.
Si funksionon kjo qasje e re?
Në trajtimet tradicionale me bakteriofagë, studiuesit kërkojnë në koleksione të mëdha virusesh të izoluara nga mjedisi, për të identifikuar një bakteriofag që mund të luftojë bakterin përgjegjës për infeksionin e pacientit. Ky proces shpesh kërkon kohë të konsiderueshme.
Fillimisht, mjekët marrin mostra të baktereve që shkaktojnë infeksionin. Më pas, studiuesit kërkojnë ose projektojnë bakteriofagë që mund t’i sulmojnë ato. Një nga sfidat kryesore është identifikimi i karakteristikave gjenetike që i mundësojnë virusit të njohë dhe të shkatërrojë bakterin e synuar.
Bakteriofagët veprojnë përmes disa fazave. Ata fillimisht lidhen me receptorë të veçantë në sipërfaqen e bakterit, më pas injektojnë materialin e tyre gjenetik dhe shfrytëzojnë mekanizmat e qelizës bakteriale për t’u shumuar. Në fund, disa lloje bakteriofagësh shkaktojnë shkatërrimin e qelizës.
Ky mekanizëm është mjaft specifik, pasi bakteriofagët zakonisht infektojnë vetëm grupe të caktuara bakteresh. Kjo mund të jetë një përparësi ndaj antibiotikëve me spektër të gjerë, të cilët mund të ndikojnë edhe në bakteret e dobishme të organizmit, përfshirë ato të zorrëve.
Inteligjenca artificiale mund të përshpejtojë trajtimet e personalizuara
Kompania “Radical Numerics” pretendon se teknologjia e saj mund ta përshpejtojë projektimin e bakteriofagëve të përshtatur për infeksione të caktuara, duke shkurtuar kohën që nevojitet për identifikimin dhe zhvillimin e një trajtimi.
Sipas njoftimit të kompanisë, bakteriofagët e projektuar nga modeli Omnii-1 i janë administruar një pacienti me infeksion bakterial rezistent ndaj antibiotikëve, në kuadër të një procedure të autorizuar për përdorim të jashtëzakonshëm mjekësor dhe nën mbikëqyrjen e mjekut. Kompania e ka cilësuar këtë si një hap të hershëm drejt zhvillimit të terapive të personalizuara përmes inteligjencës artificiale.
Përfaqësuesit e kompanisë kanë shpjeguar se modeli është trajnuar me të dhëna të shumta biologjike, përfshirë sekuenca gjenetike, gjenome të bakteriofagëve dhe informacione nga ndërveprimet e dokumentuara ndërmjet viruseve dhe baktereve.
Përmes analizimit të këtyre të dhënave, inteligjenca artificiale synon të identifikojë bakteriofagë potencialisht të përshtatshëm dhe të projektojë variante të reja që mund të përdoren në trajtime të caktuara.
Kompania ka bërë të ditur se variantet e projektuara nga Omnii-1 sintetizohen në laborator dhe më pas testohen për të vlerësuar nëse mund të prodhohen me sukses dhe sa efektive janë kundër llojeve të ndryshme të baktereve.
Në këtë proces, vlerësimi i rikuperimit të bakteriofagëve ndihmon studiuesit të përcaktojnë nëse një gjenom viral i projektuar nga inteligjenca artificiale mund të prodhojë viruse funksionale në kushte laboratorike.
Sipas “Radical Numerics”, këto eksperimente mundësojnë analizimin e aktivitetit të varianteve të projektuara kundër baktereve të synuara, ndërsa rezultatet përdoren për përmirësimin e mëtejshëm të modelit dhe të procesit të projektimit.
Rezultatet klinike ende nuk janë publikuar
Kompania ka njoftuar se bakteriofagët e projektuar përmes Omnii-1 janë sintetizuar dhe i janë administruar një pacienti me infeksion rezistent ndaj antibiotikëve, për të cilin alternativat e tjera të trajtimit ishin të kufizuara.
Megjithatë, “Radical Numerics” nuk ka publikuar informacione për ecurinë shëndetësore të pacientit apo rezultatet klinike të trajtimit, duke arsyetuar këtë vendim me nevojën për mbrojtjen e privatësisë së tij.
Për rrjedhojë, ende nuk dihet nëse terapia ka qenë efektive dhe sa e sigurt mund të jetë për përdorim më të gjerë. Megjithëse kompania raporton rezultate premtuese nga eksperimentet laboratorike, përdorimi te një pacient i vetëm nuk mjafton për të dëshmuar sigurinë dhe efektivitetin klinik. Ky zhvillim mbetet një hap i rëndësishëm kërkimor, por që kërkon verifikim të mëtejshëm shkencor. /lajmishqip.net
