“Kurban Bajrami po afron”🐏 – Lexoni disa mĂ«sime dhe rregulla mbi Kurbanin

HomeFetare

“Kurban Bajrami po afron”🐏 – Lexoni disa mĂ«sime dhe rregulla mbi Kurbanin

Kurbani Ă«shtĂ« njĂ« lloj ibadeti i cili nĂ«nkupton sakrificĂ«n e njĂ« lloji tĂ« caktuar tĂ« kafshĂ«ve, bagĂ«tive ose gjedheve, nĂ« kohĂ«n e caktuar, me qĂ«llim pĂ«r t’iu afruar All-llahut xh.sh.

Ky lloj ibadeti Ă«shtĂ« vaxhib, kurse Ă«shtĂ« i ngritur nĂ« bazĂ« tĂ« urdhrit tĂ« Kur’anit dhe tĂ« hadithit tĂ« tĂ« DĂ«rguarit tĂ« Allahut, s.a.v.s.

Allahu i LartĂ«suar thotĂ«: “Ne, vĂ«rtet, tĂ« dhamĂ« ty shumĂ« tĂ« mira. Andaj ti falu dhe pre kurban pĂ«r hir tĂ« Zotit tĂ«nd! E s’ka dyshim se urrejtĂ«si yt Ă«shtĂ« farĂ«sosur.” (El-Kevther, 1-3.)

“Tek All-llahu nuk arrin as mishi e as gjaku i tyre, por te Ai arrin bindja juaj. Ai ashtu ua nĂ«nshtroi ato juve qĂ« ta madhĂ«roni All-llahun pĂ«r udhĂ«zimet qĂ« ua bĂ«ri. BamirĂ«sve merru myzhde.” (El-Haxh, 37.)

“Thuaj: “Namazi im, kurbani im, jeta ime dhe vdekja ime janĂ« thjesht pĂ«r All-llahun, Zotin e botĂ«ve.” (El-En’am, 162.)

Ebu Rafi, r.a., transmeton se kur i DĂ«rguari i Allahut s.a.v.s. blinte kurban, kĂ«rkonte qĂ« ta zgjidhte mĂ« tĂ« mirin, e kur mbaronte hytben nĂ« ditĂ«n e Bajramit, zgjidhte njĂ«rin prej dy kurbaneve tĂ« blerĂ« dhe e therte vetĂ« duke thĂ«nĂ«: “Zoti im, ky Ă«shtĂ« pĂ«r ummetin tim, pĂ«r çdo njĂ«rin qĂ« dĂ«shmon se vetĂ«m Ti je NjĂ« dhe qĂ« dĂ«shmon pĂ«r mua se e kam kumtuar Shpalljen”, pastaj merrte tĂ« dytin dhe thoshte: “Ky Ă«shtĂ« nga Muhammedi dhe nga familja e Muhammedit.”

Kur e pyetĂ«n tĂ« DĂ«rguarin e Allahut s.a.v.s. se çfarĂ« paraqesin kĂ«to kurbane, ai Ă«shtĂ« pĂ«rgjigjur: “Sunnetin e babait tuaj, Ibrahimit, a.s.” PĂ«rsĂ«ri e pyetĂ«n: “E ç’dobi kemi ne prej tyre? Ai u tha: “PĂ«r çdo qime tĂ« kurbanit ju shkruhet nga njĂ« vepĂ«r e mirĂ«.” E pyetĂ«n: “E çka nĂ«se Ă«shtĂ« lesh?” “Edhe pĂ«r çdo qime leshi ju shkruhet nga njĂ« vepĂ«r e mirĂ«â€, u pĂ«rgjigj i DĂ«rguari, s.a.v.s.”

”Kush posedon pasuri dhe nuk ka therur kurban, mos t’i afrohet vendit tonĂ« ku falim namazin e Bajramit”.

“Askush le tĂ« mos ther kurbanin, gjersa nuk e fal namazin e bajramit.” (Buhari, Muslimi)

Urtësia e caktimit të dispozitës së kurbanit

Me këtë lloj ibadet arrihet:

a) zbatimi i urdhrit të Zotit, respektivisht ndjekja e praktikës së Muhammedit a.s.

b) ripërtëritja e praktikës së Ibrahimit a.s. dhe përkujtimi i gatishmërisë së tij për ta sakrifikuar atë që më së shumti e donte, djalin Ismailin, si dhe gatishmërinë e Ismailit a.s. për të sakrifikuar jetën

c) plotësimi i nevojave sociale të të varfërve në bashkësinë islame, shqetësimi ndaj tyre që ditën e bajramit ta kalojnë në lumturi dhe kënaqësi të plotë, si dhe lidhja dhe forcimi i raporteve ndërmjet qarqeve familjare dhe miqësore

d) falënderimi ndaj All-llahut xh.sh. për furnizimin dhe dhuntitë me të cilat na ka shpërblyer.

Llojet e kurbanit

Ekzistojnë më shumë lloje të kurbanit, dhe atë:

1) kurban i rregullt i cili theret për çdo vit, për këtë lloj të kurbanit bisedohet në këtë tekst.

2) kurbani premtues, i cili theret pasi qĂ« tĂ« plotĂ«sohet premtimi i dhĂ«nĂ«, si pĂ«r shembull: “Do tĂ« ther kurban nĂ«se mĂ« realizohet projekti.”; pasi qĂ« tĂ« jetĂ« realizuar projekti, Ă«shtĂ« obligative qĂ« tĂ« plotĂ«sohet premtimi dhe tĂ« theret kurban. Ky lloj kurbani duhet patjetĂ«r tĂ« shpĂ«rndahet nĂ« tĂ«rĂ«si.

3) kurbani sipas testamentit, çka do të thotë se nëse njëri apo të dy prindërit ua lënë si amanet fëmijëve të tyre ose përmendet në testamentin e vakifit që për to, pas vdekjes së tyre, të theret kurban. Ky lloj kurbani, gjithashtu, shpërndahet në tërësi.

4) kurbani i cili theret nĂ« pajtim me rregullat e nijetit tĂ« haxhit temettu’, kiran (hedjun).

Kush obligohet që të ther kurban

Zekati dhe kurbani janë dy obligime fetare të cilat muslimanët jo vetëm që pak i njohin, por edhe shumë pak i praktikojnë. Sipas dispozitave islame, çdo musliman dhe muslimane të cilët posedojnë sasi të caktuar të pasurisë (nisab) në ditën e Bajramit janë të obliguar që njëherë në vit të therin kurban.

ÇfarĂ« mund tĂ« theret si kurban

Kurbani mund tĂ« jetĂ« gjedhĂ« (ka, dem (mĂ«zat) ose lopĂ«) dhe bagĂ«ti e imĂ«t (dash, dele, dhi ose cjap). PĂ«r gjedhen Ă«shtĂ« kusht qĂ« t’i ketĂ« mbushur dy vjet. NĂ« kĂ«tĂ« lloj tĂ« kurbanit mund qĂ« tĂ« marrin pjesĂ« nga shtatĂ« persona me kusht qĂ« tĂ« gjithĂ« ta kenĂ« bĂ«rĂ« nijetin pĂ«r kurban, gjersa bagĂ«titĂ« e imta nuk mund tĂ« jenĂ« mĂ« pak se njĂ« vit, pĂ«rpos nĂ«se nga dukja, sipas madhĂ«sisĂ« dhe peshĂ«s (kilogramit), i pĂ«rgjigjet asaj qĂ« i ka mbushur njĂ« vit. PĂ«r çdo rast, gjatĂ« blerjes dhe zgjedhjes duhet tĂ« kihet para sysh qĂ« kurbani tĂ« mos ketĂ« mangĂ«si dhe tĂ« meta tĂ« caktuara fizike.

Për kurban nuk mund të theren kafshë të mëdha dhe të vogla të cilat janë të prekura nga këto të meta fizike:

– nĂ«se Ă«shtĂ« e verbĂ«r nĂ« tĂ« dy ose nĂ« njĂ«rin sy;

– nĂ«se Ă«shtĂ« e çalĂ« dhe e dobĂ«t sa qĂ« tĂ« mos ketĂ« mundĂ«si tĂ« arrij deri te vendi i therjes;

– nĂ«se veshin ose bishtin e ka gjysmĂ« tĂ« prerĂ«, mirĂ«po nĂ«se Ă«shtĂ« lindur kĂ«shtu, atĂ«herĂ« mundet;

– nĂ«se e ka bririn tĂ« thyer saqĂ« i Ă«shtĂ« lĂ«nduar edhe nervi cerebral;

– nĂ«se Ă«shtĂ« e sĂ«murĂ« sa qĂ« s’ka shpresa se mund tĂ« mbijetoj;

– nĂ«se nuk i ka dhĂ«mbĂ«t, ose i ka tĂ« thyer, dhe nĂ«se sisat i ka tĂ« prera, saqĂ« s’mund ta ushqejĂ« tĂ« voglin e vet.

El-Ber ibn Ajib, r.a., transmeton se i DĂ«rguari i Allahut s.a.v.s. ka thĂ«nĂ«: “KatĂ«r kafshĂ« nuk vlejnĂ« pĂ«r kurban: e verbĂ«ta, me verbĂ«ri tĂ« qartĂ«, e sĂ«mura me sĂ«mundje tĂ« qartĂ«, e çala, e cila ka çalim tĂ« qartĂ« dhe e dobĂ«ta (e holla), e cila nuk ka mundĂ«si tĂ« qĂ«ndroj nĂ« kĂ«mbĂ«â€.

Aliu, r.a., transmeton se i DĂ«rguari i Allahut s.a.v.s. e ka ndaluar qĂ« kurbani tĂ« jetĂ« me vesh tĂ« dĂ«mtuar, brirĂ« tĂ« thyer mĂ« shumĂ« se njĂ« tĂ« katĂ«rtĂ«n apo t’i mungojĂ« pjesa mĂ« e madhe e veshit dhe bririt.

Nëse pas blerjes vërehet njëra nga të metat e lartpërmendura atëherë besimtari është i obliguar që ta ndërrojë kurbanin, mirëpo nëse nuk është në gjendje, për shkak të varfërisë, edhe kurbani i tillë është pranuar.

Koha e therjes së kurbanit

Koha e therjes së kurbanit fillon pasi që të falet namazi i bajramit dhe zgjat deri sa të perëndojë dielli i ditës së tretë të Bajramit.

Muhammedi, a.s., thotĂ«: “Kush ther kurban para namazit tĂ« bajramit, atĂ«herĂ« ai Ă«shtĂ« vetĂ«m mish i cili i shpĂ«rndahet familjes sĂ« tij.” (Buhariu)

Xhundub ibn Sufjani ka thĂ«nĂ«: “NjĂ«herĂ« pata falur namazin e bajramit pas tĂ« DĂ«rguarit tĂ« Allahut dhe kur e mbaroi namazin, pa disa kurbane tĂ« therura, dhe tha: “Kush ka ther kurban para namazit, le ta ther kurbanin tjetĂ«r tash, ndĂ«rsa kush nuk ka ther deri mĂ« tani, le ta ther tani nĂ« emĂ«r tĂ« All-llahut.” (Buhariu)

Mënyra e therjes së kurbanit

Më herët thamë se kurbani është një lloj ibadeti, andaj edhe është detyrim që ai i cili ther kurban atë ta bëj personalisht, sikur që i bënë të gjitha ibadetet e tjera. Kjo është praktika e të Dërguarit të All-llahut s.a.v.s. dhe ai personalisht e ka ther kurbanin për vete, familjen dhe për të gjithë ummetin.

Xhabiri, r.a., transmeton: “Kur Muhammedi, a.s., e falte namazin e bajramit, e lexonte hytben, dhe pastaj urdhĂ«ronte qĂ« t’i sillen kurbanet e tij, tĂ« cilat i therte duke u shprehur: “NĂ« emrin e Allahut, Allahu Ă«shtĂ« mĂ« i madhi! Ky kurban Ă«shtĂ« pĂ«r mua dhe pĂ«r atĂ« nga ummeti im, i cili nuk ka pasur mundĂ«si tĂ« ther kurban.”

Aishja r.a., tregon se si Muhammedi e therte kurbanin: “Muhammedi, a.s., urdhĂ«roi qĂ« t’i sillet kurbani nĂ« vendin nĂ« tĂ« cilin do ta ther. Kur iu soll njĂ« dash brinak, me bark dhe kĂ«mbĂ« tĂ« zeza, sy tĂ« zinj, kĂ«rkoi qĂ« t’i sillej njĂ« thikĂ« e mprehtĂ« mirĂ«. MĂ« pastaj e shtriu dashin dhe e shprehi kĂ«tĂ«: “NĂ« emĂ«r tĂ« Allahut, Zot im, prano kĂ«tĂ« ibadet prej Muhammedit, familjes sĂ« tij dhe nga tĂ« gjithĂ« ithtarĂ«t e mi.”

ËshtĂ« e preferuar qĂ« Kurbanit, gjatĂ« therjes, t’i lidhen kĂ«mbĂ«t, tĂ« shtrihet nĂ« anĂ«n e majtĂ« dhe tĂ« kthehet nga Kiblja, thika tĂ« mprihet mirĂ« dhe tĂ« veprohet me kujdes tĂ« madh. I DĂ«rguari i Allahut s.a.v.s. ka thĂ«nĂ«: “All-llahu xh.sh. ka urdhĂ«ruar qĂ« tĂ« sillemi me bamirĂ«si ndaj çdokujt dhe secilĂ«s gjĂ«, nĂ«se diçkaje i merret jeta, bĂ«ni atĂ« me mĂ«nyrĂ«n mĂ« tĂ« kujdesshme, nĂ«se therni kurban, thereni atĂ« me kujdes. Mprihni mirĂ« thikat e juaja, lehtĂ«sone kurbanin dhe mos e mundoni.” (Muslmi)

MĂ« se mirĂ« Ă«shtĂ« qĂ« njeriu me dorĂ«n vet ta bĂ«j therjen, ndĂ«rsa nĂ«se nuk ka mundĂ«si apo frikĂ«sohet, atĂ«herĂ« kjo do t’i besohet personit pĂ«rkatĂ«s dhe tĂ« devotshĂ«m. Gjithqysh se Ă«shtĂ« mĂ« mirĂ« tĂ« prezantojĂ« gjatĂ« kryerjes sĂ« aktit. I DĂ«rguari i Allahut s.a.v.s. i ka thĂ«nĂ« FatimĂ«s, r.a.: “Shko dhe prezanto kur tĂ« theret kurbani yt, sepse me çdo pik tĂ« gjakut tĂ« tij do tĂ« tĂ« falen gjynahet qĂ« i ke bĂ«rĂ«!”

GjatĂ« therjes sĂ« kurbanit duhet tĂ« kihet kujdes qĂ« me thikĂ«n e mprehĂ«t t’i priten tĂ« dy enĂ«t kryesore tĂ« gjakut, gabzherri dhe laringu. Ebu Davudi transmeton se i DĂ«rguari i Allahut s.a.v.s. para se ta ther kurbanin i ka falur dy reqatĂ« namaz nafile.

Shpërndarja e mishit të kurbanit

NĂ« kĂ«tĂ« lloj tĂ« ibadetit vihet nĂ« shprehje edhe momenti social, e qĂ« me tĂ« synohet qĂ« t’ju ndihmohet atyre qĂ« janĂ«t tĂ« varfĂ«r dhe tĂ« ngushtuar nĂ« ditĂ«t e gĂ«zimit dhe argĂ«timit.

Allahu i LartĂ«suar thotĂ«: “(VijnĂ«) PĂ«r tĂ« qenĂ« tĂ« pranishĂ«m nĂ« dobitĂ« e tyre dhe qĂ« ta pĂ«rmendin All-llahun nĂ« ato ditĂ« tĂ« caktuara (nĂ« shenjĂ« falĂ«nderimi) dhe pĂ«r qĂ« i ka furnizuar me kafshĂ«. Hani pra prej tyre (kurbanave) dhe ushqeni tĂ« ngushtuarin e tĂ« varfĂ«rin.” (El-Haxhxh, 28.)

Kurse i DĂ«rguari i Allahut, s.a.v.s., thotĂ«: “Hani nga kurbani, mbani diçka pĂ«r vete dhe shpĂ«rndani sadaka”. (Muslimi)

Në ajetin dhe hadithin e sipërcituar tregohet sasia e caktuar e cila ndalet për vete dhe familjen, sikur edhe sasia e cila shpërndahet. Mishi i këtij lloji të kurbanit ndahet në tre pjesë: një e treta i ndahet familjes, pjesa e dytë e së tretës iu ndahet miqve dhe tjetra nevojtarëve dhe të ngushtuarve.

Ibn Abbasi, r.a., transmeton se i DĂ«rguari a.s. ka thĂ«nĂ«: “Me njĂ« tĂ« tretĂ«n njeriu le ta ushqej familjen e tij, me pjesĂ«n e dytĂ« tĂ« sĂ« tretĂ«s le t’i ushqej fqinjĂ«t dhe pjesĂ«n e tretĂ« le t’ua shpĂ«rndajĂ« nevojtarĂ«ve.”(Buhari, Muslimi)

Lejohet që të shpërndahet i gjithë kurbani, madje në raste të nevojës së madhe mund që të mbahet i tëri, mirëpo nuk lejohet që të shitet diçka prej tij. *

(Shtojcë)[1]

ǒduhet bërë me lëkurën e kurbanit

Duhet ditur se nuk lejohet asgjĂ« tĂ« shitet nga kurbani, madje as qimet dhe as lĂ«kura e tij. LĂ«kura mundet tĂ« mbahet pĂ«r vete me kusht qĂ« vlera e saj nĂ« tĂ« holla t’u jepet tĂ« varfĂ«rve. LĂ«kura e kurbanit mund t’u jepet edhe institucioneve dhe shoqatave humanitare, qĂ«llimi i tĂ« cilave Ă«shtĂ« ndihmesa e tĂ« varfĂ«rve, nĂ« rast se ka shoqata dhe institucione tĂ« tilla nĂ« atĂ« vend. LĂ«kura e mbajtur pĂ«r vete duhet tĂ« mbahet e pastĂ«r dhe tĂ« pĂ«rdoret pĂ«r falje.[2]

Tekbiri Teshrik

Nga namazi i sabahut, ditën e Arafatit, gjegjësisht një ditë para bajramit e deri në namazin e ikindisë të ditës së katërt të bajramit, për haxhinjtë dhe për ata që nuk kanë shkuar në haxh, për secilin mashkull e femër, qoftë falja me xhemat apo vetëm, me dhënien e selamit në namazet farze, është vaxhib të lexohet një herë tekbiri teshrik.

Tekbiri teshrik nuk lexohet në namazin e xhenazes dhe nëse kemi dalur nga xhamia dhe kemi folur. Nëse imami e harron tekbirin, xhemati nuk e braktis. Meshkujt mund ta këndojnë me zë të lartë, kurse gratë e këndojnë ngadalë.

Tekbiri teshrik bëhet në këtë mënyrë:

“ALL-LLAHU EKBER, ALL-LLAHU EKBER. LA ILAHE IL-LALL-LLAHU VALL-LLAHU EKBER. ALL-LLAHU EKBER VE LIL-LAHILHAMD”.[3]

PĂ«rktheu nga boshnjakishtja:
Mehas Alija

COMMENTS